
Мусагит Хабибуллин
Мөсәгыйт Мөдәррис улы Хәбибуллин 1927 елның 25 декабрендә Оренбург өлкәсенең Абдуллин районы Габдрахман авылында крестьян гаиләсендә туган. Башлангыч белемне үз авылларындагы мәктәптә ала, аннары Татарстанның Баулы районы Шалты җидееллык мәктәбендә укый. Бөек Ватан сугышы елларында, уку белән бергә, колхоз эшендә актив катнаша. 1944 елны уналты яшьлек яшүсмер егет Чиләбе өлкәсенә китә һәм, һөнәр мәктәбен тәмамлап, 1946—1953 еллар арасында башта Магнитогорск металлургия комбинатында токарь, аннары Башкортстанның Октябрьский шәһәрендәге бораулау конторасында мастер булып эшли. 1953 елда ул комсомол путевкасы белән туган авылына кайта һәм биш елга якын авыл хуҗалыгы производствосында инженер-механик хезмәтендә була. 1958 елда М. Хәбибуллин Татарстанның Баулы эшчеләр поселогына күчеп килә һәм 1966 елга кадәр «Баулынефть» транспорт конторасында шофер, автомеханик, 1961—1962 елларда «Байрак» исемле Баулы район газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли. Шул чорда кичке урта мәктәпне, аннары, читтән торып укып, 1971 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлый.
1966—1968 елларда М. Хәбибуллин Татарстанның Азнакай эшчеләр поселогында яши һәм Азнакай район газетасы «Маяк» редакциясенең промышленность, төзелеш һәм транспорт бүлегенә җитәкчелек итә, 1969—1971 елларда исә, Таҗикстанга китеп, Ленинабад төбәгендәге Рудәкый исемендәге урта мәктәптә тарих һәм җәмгыять белеме фәннәре укыта.
1971 елның июненнән бирле М. Хәбибуллин Казанда яши һәм Татарстан Язучылар союзы идарәсенең оештыру эшләре буенча секретаре вазифаларын башкара. Ул— 1957 елдан КПСС члены.
Мөсәгыйт Хәбибуллин әдәбиятка зур хезмәт тәҗрибәсе туплап, тормышның үз эченнән килгән прозаикларның берсе. Аның тәүге әдәби язмалары район газетасында 1950 еллардан күренә башлый. Алтмышынчы еллар башында исә республика көндәлек матбугатында хикәяләре («Соңгы рейс» «Гөлсәхрә» һ. б.) һәм ниһаять, 1969 елда «Казан утлары» журналында «Унсигезенче яз» исемле повесте басылып чыга. Унсигезенче язын каршылаучы яшүсмер кызның мөстәкыйль тормыш юлына аяк басуын һәм шул чактагы катлаулы кичерешләрен шактый реалистик рухта, ышандырырлык итеп сурәтләгән бу повесть, әдәби осталыкка бәйле кайбер кимчелекләре булуына карамастан, укучылар һәм әдәби җәмәгатьчелек тарафыннан җылы каршы алына. Авторның шуннан соң язылган һәм тормышка, коллектив хезмәткә мөнәсәбәттә төрле профессия кешеләренең (колхозчыларның, нефтьчеләрнең, шоферларның, төзүчеләрнең, врачларның һ. б.) мораль һәм рухи дөньяларын ачуга багышланган «Икмәк кадере» (1968), «Тау белән тау очрашмаса да...» (1970), «Хәтер ярлары» (1977) повестьлары һәм бигрәк тә җитмешенче еллардагы авыл тормышының катлаулы проблемаларын күтәргән «Чоңгыллар» (1973) романы шул чор татар прозасындагы үзенчәлекле әсәрләр буларак кабул ителәләр. «Чоңгыллар» романы өчен М. Хәбибуллин 1977 елда Татарстанның Әгерҗе районы А. Пушкин исемендәге колхоз премиясенә лаек булды.
Язучы буларак, М. Хәбибуллин чынбарлыкны фәлсәфи һәм тарихи тасвирлау юнәлешендә үсә бара. Сиксәненче еллар башында иҗат ителгән «Сулар үргә акса да» һәм борынгы төрки халыкларның тарихына багышланган «Кубрат хан» («Казан утлары», 1984, 8—10 нчы саннар) романнары аның зур иҗади мөмкинлекләре хакында сөйли.
М. Хәбибуллин көндәлек матбугатта басылган яисә радио, телевидение аша яңгыраган публицистик мәкаләләре һәм чыгышлары белән дә укучыларга яхшы таныш. 1978 елда аңа Татарстан АССРның атказанган культура работнигы дигән мактаулы исем бирелде.
М. Хәбибуллин— 1970 елдан СССР Язучылар союзы члены.
Видный писатель Мусагит Мударисович Хабибуллин родился 25 декабря 1927 г. в деревне Абдрахманово Абдуллинского района Оренбургской области. В 1946-1953 годах работает токарем на Магнитогорском металлургическом комбинате, мастером в буровой конторе г.Октябрьска Башкортостана. В 1953 г. возвращается в родную деревню. В 1958-1966 годах живет и работает в рабочем поселке Бавлы, работает в редакции районных газет: в 1961-1962 гг. - Бавлинского, в 1966-1968 гг. - Азнакаевского районов. 1969-1971 годы преподает историю и обществоведение в средней школе имени Рудаки в Таджикистане. В 1971 г. заканчивает заочное отделение факультета татарского языка и литературы Казанского государственного университета.
С июня 1971 г. М.Хабибуллин живет в Казани. Его первые литературные зарисовки появляются в 1950 годы в районной газете. В начале шестидесятых годов печатаются рассказы в республиканской периодической печати, в 1969 г. в журнале "Казан утлары"-повесть "Восемнадцатая весна". Издаются повести "Гора с горой не сходится", "Берега памяти", роман "Водовороты". М.Хабибуллин принес с собой в литературу новые темы, новые рожденные самой жизнью проблемы, новые характеры. С начала 1980-х годов в творческой биографии писателя наметился поворот к исторической теме. Первым произведением такого рода явился роман "Кубрат-хан" (1985). Затем были созданы романы "Посол - лицо неприкосновенное", "Чертово городище", "Сююмбике - ханбике и Иван Грозный", "Внук хана Хансуар", "Божий подарок", "Батый-хан и Ляйля", роман "Атилла", посвященный легендарному полководцу гуннов, завоевавшему Римскую империю.
М. Хабибуллин - член Союза писателей России, с 1997 года - почетный академик Российской Гуманитарной Академии наук - удостоен Тукаевской премии за роман "Лицо неприкосновенное" (2003 г.).
В 1996 г. за успехи в восстановлении многовекового культурного наследия татарского народа М.Хабибуллину присуждается Международная премия имени Кул Гали.
Мусагит Мударисович Хабибуллин ИзданияВосемнадцатая весна (1982)
Водовороты (1987)
Кубрат-хан (1990)
Посол - лицо неприкосновенное (1990)
Чертово городище (1993)
Суюмбика-ханбика и Иван Грозный (1996)
Внук хана (1997)
татарский писатель.
- Обсудить на форуме
© Хабибуллин М. М.
← назад ↑ наверх @ почта kitap.net.ru @ заведите почту на kitap.net.ru






